Het kabinet heeft het concept-wetsvoorstel ‘Hervorming landelijke publieke omroep’ in internetconsultatie gebracht. De regering noemt de hervorming zelf fundamenteel: de huidige omroepen gaan op in vier omroephuizen plus de NOS, er komt een nieuw programmeerproces en een andere verdeling van de budgetten. NAPA heeft een reactie ingediend vanuit het perspectief van de onafhankelijke producenten.
De reactie vertrekt vanuit een helder uitgangspunt: een goed functionerende, breed gewaardeerde publieke omroep is van cruciaal belang voor de Nederlandse samenleving - en onafhankelijke producenten zijn van cruciaal belang voor de publieke omroep. Hun producties zijn goed voor 67% van het lineaire bereik en 87% van de streamstarts op NPO Start (exclusief NOS), voor minder dan een derde van het programmabudget. Toch worden producenten in de tekst van het wetsvoorstel nergens genoemd.
Acht voorstellen voor een sterkere positie van producenten
De reactie is uitgewerkt in acht thema’s, elk met concrete tekstsuggesties voor de wet. In hoofdlijnen vraagt NAPA:
- Een sterkere positie voor producenten in de wet: raadpleging bij het aanbodplan, een transparante voorstelprocedure met schriftelijke motivering bij afwijzing, registratie van voorstellen met een vaste behandeltermijn en toetsing vooraf door het Commissariaat voor de Media. Lukt dat niet, dan blijft rechtstreekse toegang tot de NPO nodig als terugvaloptie. Ook moet er ruimte blijven voor enkelvoudige (on-off) producties.
- Een hoger quotum voor onafhankelijke producties, en fors hogere minima voor cultureel AV-aanbod: een wettelijke ondergrens van 30% voor onafhankelijke productie (nu 25%), zonder dat interne omroeplasten meetellen, en aparte minimumpercentages en -budgetten voor in ieder geval bioscoopfilm en auteursgedreven documentaire.
- Waarborgen voor cultureel AV-aanbod: een gekwantificeerde culturele taak met geoormerkt budget, behoud van het NPO-fonds met onafhankelijke beoordeling en van de culturele middelen van de NTR, en een heldere wettelijke afbakening van wat onder cultureel AV-aanbod valt.
- Zicht op waar het geld blijft: een begroting uitgesplitst naar interne en externe productie, jaarlijkse informatie aan de Kamer over waar bestedingen en bezuinigingen neerslaan, open calls voor kwetsbare genres en een eerste evaluatie na twee jaar.
- Rechten in verhouding: een proportionaliteitsnorm, de verduidelijking dat zichtbaarheid geen exclusiviteit is, en raadpleging van producentenorganisaties vóór bindende NPO-regelingen.
- Publiek-private samenwerking als opdracht, met onafhankelijke producenten uitdrukkelijk als partij.
- Fair pay en duurzaam ondernemerschap: financiering die de fair-paynorm ook bij externe opdrachten dekt, jaarlijkse indexatie van de budgetten en ruimte voor ontwikkeling, overhead en producers’ fee.
- Continuïteit in de overgangsperiode: waarborgen voor opdrachten en meerjarige toezeggingen in 2028 en 2029 en tijdige publicatie van het eerste aanbodplan.
Onze inbreng dient als blauwdruk voor de briefing van Kamerleden, met het oog op het wetgevingsoverleg Cultuur (9 november), het wetgevingsoverleg Media (30 november) en de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer, via Kamervragen, moties en amendementen. Leden worden via het ledenbericht op de hoogte gehouden.
Lees hier de volledige reactie van NAPA. Meer informatie over het wetsvoorstel en de consultatie is hier te vinden.
