Wetgevingsoverleg Cultuur: NAPA vraagt om maatwerk voor de film- en AV-sector

Op maandag 9 november sprak de Tweede Kamer met minister Letschert (OCW) over de OCW-begroting 2027, onderdeel Cultuur. Centraal stond haar visiebrief van 9 oktober, waarin zij de eerste stappen zet naar een nieuw cultuurbestel vanaf 2029, met een grotere rol voor de rijkscultuurfondsen. Zij overweegt daarbij een clustering van zes naar drie fondsen. In aanloop naar het debat stuurde NAPA een brief aan de woordvoerders Cultuur vanuit het perspectief van de onafhankelijke producenten.

Maatwerk bij herziening cultuurbestel

NAPA onderschrijft de doelen van de minister, zoals goede toegang tot cultuur in het hele land, minder regels, complexiteit en aanvraag- en verantwoordingslasten, meer ruimte om in te spelen op veranderingen en subsidies voor maximaal acht jaar. Tegelijkertijd merkt NAPA op dat de deelsectoren sterk van elkaar verschillen. De film- en AV-productiesector is immers volledig projectmatig gefinancierd, met een samenstel van publieke en private financiers. Een one size fits all-oplossing bij het samenvoegen van fondsen of de inrichting van meerjarige regelingen, doet daar geen recht aan. NAPA pleit daarom voor maatwerk: breng per deelsector eerst in kaart welke functies en voorzieningen de keten nodig heeft, en richt pas daarna de structuur in.

Aandachtspunten

NAPA gaf de woordvoerders Cultuur de volgende aandachtspunten mee voor het cultuurdebat:

1. Indexatie: structurele borging van de loon- en prijsbijstelling voor cultuur vanaf 2028, voor zowel (meerjarige) subsidiebijdragen als projectbijdragen.
2. Inzicht in de bezuinigingen: welk deel van de niet-uitgekeerde prijsbijstelling en de subsidietaakstelling op cultuur neerslaat, en of de korting doorwerkt in de subsidieperiode vanaf 2029.
3. Fair pay: regie van de minister zodat alle financiers, waaronder fondsen en omroepen, hun verantwoordelijkheid nemen, en een realistische aansluiting tussen fair pay-verplichtingen en beschikbare financiering.
4. Fiscaal instrument: duidelijkheid over de start van de toegezegde verkenning van een aanvullend fiscaal instrument, in overleg met Economische Zaken en Financiën.
5. Fondsenstructuur: eerst een onafhankelijke, integrale verkenning van alternatieven en financiële gevolgen, voordat een nieuwe fondsenstructuur wordt uitgewerkt.
6. Zorgvuldig proces: geen onomkeerbare stappen vóór de uitgangspuntenbrief van juni 2027, en tijdige duidelijkheid voor aanvragers over waar en onder welke voorwaarden zij kunnen aanvragen.
7. Transitie: voldoende middelen en uitvoeringscapaciteit voor de transitie en de extra taken van de fondsen.
8. CIIIC: continuïteit van de infrastructuur die met het tijdelijke CIIIC-programma voor interactieve en immersieve producties is opgebouwd, nu het budget daarvoor vanaf 2028 vrijwel wegvalt.

Aanvullende vragen in de brief gaan onder meer over het internationaal cultuurbeleid, talentontwikkeling en regionale ontwikkeling. Wat betreft AI en auteursrecht wacht NAPA de reactie van de minister op het advies van de Raad voor Cultuur af en komt daarna met nadere inbreng.

Uitkomsten van het debat

De minister hield vast aan de ingezette koers voor herziening van het cultuurbestel en het fondsenlandschap. Zij erkende de zorgen over het tijdpad: ze gaf aan dat zorgvuldigheid voorop staat, niet alles hoeft in 2029 te zijn doorgevoerd en fasering is nadrukkelijk mogelijk. Kennis en herkenbaarheid van de fondsen, ook voor kleinere disciplines, noemde zij een harde voorwaarde. De belangrijkste beslismomenten liggen in 2027: in februari brengt de Raad voor Cultuur een scenario-advies uit, in juni volgt de uitgangspuntenbrief met onder meer de financiële kaders, de inrichting van het fondsenlandschap en naar verwachting ook de evaluatie van het fair pay-beleid. NAPA levert input voor het scenario-advies van de Raad voor Cultuur en de uitgangspuntenbrief.

Fair pay kwam aan bod naar aanleiding van vragen van Kamerleden Van der Maas (VVD) en Mohandis (PRO). De minister gaf aan dat de huidige fair pay-middelen in principe worden meegeïndexeerd, maar dat de indexatie onderdeel blijft van de jaarlijkse voorjaarsbesluitvorming. Zij erkende dat de kosten van fair pay niet alleen via hogere subsidies gedekt moeten worden. Hoe alle financiers hun verantwoordelijkheid nemen, bleef echter onbesproken. De minister verwees naar de evaluatie van het lopende beleid. NAPA-directeur Anna Pedroli maakt deel uit van de begeleidingscommissie van deze evaluatie.

Kamerlid Mohandis vroeg de minister zich in te zetten tegen de voorgestelde korting van 30% op Agora EU (2028–2034), met aandacht voor de mediapijler (MEDIA). De minister zegde toe het belang van het programma te blijven uitdragen, ook in Brussel.

De bezuinigingen op de cultuurbegroting en CIIIC kwamen in het debat helaas niet aan de orde. Uitbreiding van het financieringsinstrumentarium staat inmiddels op de agenda van het wetgevingsoverleg Media op 30 november.

Tijdens het debat zijn twee moties ingediend die mogelijk relevant zijn voor de sector. De motie-Mohandis (37020-VIII-97) verzoekt de regering om eerst voldoende draagvlak binnen de culturele sector te waarborgen voor het overhevelen of samenvoegen van subsidies en fondsen, voordat zij onomkeerbare stappen zet. De motie-Nanninga c.s. (37020-VIII-101) verzoekt de regering om commerciële partijen uit de cultuursector te betrekken bij de verdere uitwerking van de cultuurvisie. De stemmingen hierover volgen waarschijnlijk eind november.

NAPA blijft zich voor de genoemde aandachtspunten inzetten en volgt de uitwerking van het nieuwe cultuurbestel nauw. Leden worden via het ledenbericht op de hoogte gehouden.

Lees de volledige brief van NAPA hier.